عوامل تاثیرگذار در شکستن دندان

شکستن دندان یکی از مشکلات رایج دهان و دندان است که بسیاری از افراد در طول زندگی آن را تجربه می‎کنند. این اتفاق می‌تواند به شکل لب پریدگی های کوچک، ترک های سطحی یا شکستگی های عمیق ودردناک ظاهر شوند. هرچند بسیاری از مردم تصور می‎کنند که شکستن دندان تنها نتیجه ضربه یا تصادف است، اما واقعیت این است که مجموعه ای از عوامل داخلی و خارجی می‎توانند زمینه این آسیب را فراهم‎کنند. شناخت دقیق این عوامل کمک می‎کند تا از بروز چنین آسیب هایی جلوگیری کرده و سلامت دهان و دندان را برای مدت طولانی حفظ کنیم.

عوامل مکانیکی و بیرونی تاثیرگذار در شکستن دندان

عوامل مکانیکی و بیرونی به آن دسته از عوامل گفته می‎‌شود که از بیرون به دندان فشار یا ضربه وارد می‎کنند و باعث آسیب مستقیم به ساختار آن می‎شود. این عوامل معمولا ناگهانی هستند و اگر شدت زیادی داشته باشند، می‎توانند حتی دندان سالم را هم دچار ترک، لب‎پریدگی و یا شکستگی کامل کنند.

• ضربه و تصادفات: یکی از واضح‎ترین دلایل شکستگی دندان، ضربه های ناگهانی است. این ضربه ها ممکن است در هنگام ورزش هایی مانند فوبال، بسکتبال، یا ورزش های رزمی رخ دهد. حتی یک زمین خوردن ساده یا برخورد با اجسام سخت می‎تواند منجربه شکستن دندان شود. شدت ضربه و زاویه برخورد تعیین می‎کند که دندان چقدر آسیب می‎بیند؛ گاهی تنها لبه دندان لب پر می‎شود وگاهی شکاف های عمیق در ریشه ایجاد می‎شود.
• باز کردن اشیای سخت با دندان: استفاده از دندان به عنوان ابزار برای مثال برای باز کردن در بطری، پاره کردن پلاستیک یا شکستن آجیل یکی از رفتارهایی است که به مرور زمان باعث تضعیف ساختار دندان می‎شود. مینای دندان برای جویدن غذا ساخته شده، نه برای مقابله با فشارهای شدید و ناگهانی. چنین رفتارهایی فشار بیش از حدی به لبه دندان وارد می‎کند و احتمال ترک خوردن یا لب پریدگی را بالا می‎برد.
• دندان قروچه (براکسیسم ): فشار شدید و مداوم حاصل از دندان قروچه یکی از عوامل بسیار مهم شکستگی دندان است. افرادی که هنگام خواب یا حتی در طول روز دندان ها را روی هم فشار می‎دهند، به مرور زمان باعث فرسایش مینای دندان می‎شوند. این سایش، دندان را نازکتر و شکننده تر می‎‎‎‎‎کند وهنگام جویدن غذاهای سفت یا وارد شدن ضربه ای کوچک، دندان ترک می‎خورد یا می‎شکند.

عوامل مرتبط با سلامت دهان و ساختار دندان

سلامت عمومی دهان و قدرت ساختگاری دندان‎ ها نقش مهمی در جلوگیری از شکستگی دارند. هرگونه ضعف در مینای دندان، پوسیدگی های پنهان یا آسیب های قدیمی می‎تواند مقاومت دندان را کاهش دهد و آن را دربرابر فشارهای معمولی هم آسیب پذیرکند.

• پوسیدگی و ضعف مینای دندان: پوسیدگی دندان باعث ازبین رفتن بخشی از مینای محافظ و نفوذ باکتری ها به لایه های داخلی‎تر می‎شوند. وقتی ساختار دندان از درون تضعیف می‎شود، فشارهای کم نیز می‎تواند باعث شکستن دندان شود. حتی فرو رفتن یک جسم نسبتا نرم، مانند قاشق یا تکه نان سفت، ممکن است دندان پوسیده را دچار شکستگی کند. پوسیدگی های عمیق و درمان نشده بیش‎ترین خطر را ایجاد می‎کنند، زیرا مقاومت دندان در بخش های حساس کاهش می‎یابد. 
• ترک های ریز و قدیمی دندان: بسیاری از افراد بدون آنکه خبر داشته باشند ترک های سطحی روی دندان دارند. این ترک ها ممکن است بر اثر جویدن یخ، غذاهای خیلی سفت یا حتی تغیرات ناگهانی دما(مثلا خوردن چای داغ و بالافاصله بعد از آن آب سرد)ایجاد شده باشند. این ترک های کوچک اگرچه در ابتدا مشکلی ایجاد نمی‎کنند، اما می‎توانند با گذشت زمان عمیق‎تر شوند و در نهایت به شکستگی کامل منجر شوند.
• دندان هایی با ترمیم های بزرگ: پرشدگی های قدیمی یا وسیع نیز می‎توانند باعث افزایش خطر شکستگی شوند. در دندانی که بخش زیادی از ساختار اصلی آن بامواد ترمیمی جایگزین شده، مقاومت طبیعی کاهش می‎یابد. اگرفشار شدید به چنین دندانی وارد شود، احتمال دارد که مواد ترمیمی یا حتی دیواره های باقی مانده دندان شکسته شوند. این نوع شکستگی ها معمولا نیازمند درمان های پیچیده ترمانند روکش یا حتی درمان ریشه هستند.

عوامل تغذیه ای و سبک زندگی بر سلامت دندان

تغذیه و سبک زندگی نقش مستقیم در استحکام مینای دندان و مقاومت آن دربرابر آسیب ها دارند. عادات غذایی نامناسب، کمبود ویتامین ها و رفتار های روزمره ی پر خطر می‎توانند دندان را تضعیف کرده و احتمال ترک خوردگی یا شکستگی آن را افزایش دهند.

• کمبود مواد معدنی و ویتامین ها: سلامت دندان ها به میزان دریافت مواد معدنی به ویژه کلسیم و ویتامین D وابسته است. کمبود این عناصر ممکن است باعث کاهش تراکم مینای دندان شود. رژیم غذایی نامتعادل که فاقد لبنیات، سبزیجات برگ سبز و مواد غذایی غنی از ویتامین ها باشد، در طولانی مدت دندان ها را شکننده و آسیب پذیر می‎‎‎‎‎کند. ‎
• مصرف بیش از حد غذاهای اسیدی: نوشیدنی ها و خوراکی های اسیدی مانند نوشابه ها، آب لیمو، سرکه و برخی نوشیدنی های انرژی زا به مرور زمان مینای دندان را فرسوده می‎کنند. وقتی لایه محافظ دندان نازک شود، دندان بیشتر از قبل درمعرض شکستگی قرار می‎گیرد. افرادی که صورت مداوم و بدون رعایت بهداشت دهان از این موارد استفاده می‎کنند، بیشتر در معرض ترک یا لب پریدگی دندان ها هستند.
• مصرف دخانیات: استعمال سیگار نه تنها سلامت لثه را به خطر می‎اندازد، بلکه باعث کاهش گردش خون در بافت های دهانی شده و روند ترمیم طبیعی را مختل می‎کند. دندان هایی که در محیطی با گردش خون ضعیف قرار دارند، مقاومت کمتری در برابر فشار و ضربه دارند. علاوه بر این، نخ سیگار و مواد شیمیایی موجب در آن می‎تواند مینای دندان را به مرور ضعیف کنند.

شکستگی مرتبط با درمان های دندان پزشکی

برخی از درمان های دندان پزشکی می‎توانند ساختار طبیعی دندان را تا حدی تضعیف کنند و آن‎را نسبت به فشار و ضربه حساس‎تر سازند. ترمیم های و سیع، عصب‎‌‌کشی یا درمان های ناهمانگ اگر به درستی انجام نشوند، ممکن است زمینه ترک خوردگی یا شکستگی دندان را فراهم کنند.

• درمان ریشه و کاهش آب رسانی دندان: دندانی که درمان ریشه(عصب کشی) شده باشد، اغلب در معرض شکستگی بیشتری قرار دارند. علت این موضوع از دست رفتن بافت زنده داخل دندان و کاهش میزان رطوبت طبیعی آن است. دندان خشک و بی‎حس نسبت به فشار حساس‎تر نیست و فرد ممکن است فشار های زیاد را متوجه نشود، در نتیجه دندان در معرض ترک یا شکستگی قرار می‎گیرد. به همین دلیل است که بسیاری از دندان پزشکان پس از عصب‎کشی، توصیه به گذاشتن روکش می‎کنند.
• پرشدگی های نامناسب دندان: اگر پرکردگی دندان اصولی نباشد مثلا بیش از حد بلند یا کوتاه باشد فشارهای وارد شده به دندان هنگام جویدن به درستی توزیع نمی‎شود. این فشار نامتعادل می‎تواند در طول زمان باعث ایجاد ترک های کوچک شود. همچنین در پرشدگی های نامناسب احتمال نفوذ باکتری ها و پوسیدگی زیرین نیز وجود دارد که خود عاملی برای شکستن دندان است.
• کشش های ارتودنسی: در موارد نادر، اعمال نیروهای شدید یا ناهماهنگ در طول درمان ارتودنسی می‎تواند برای دندان هایی که از قبل ضعیف هستند مشکل ساز شود. هرچند این موضوع بسیار کم رخداد است، اما اگر مینای دندان آسیب پذیر باشد و بیمار سابقه پوسیدگی شدید داشته باشد، حرکت دادنه داندان ها ممکن است خطر ترک خوردگی را افزایش دهد.

برای اطمینان از یک تجربه عالی و بدون نگرانی از آسیب دیدن میتوانید به کلینیک دندانپزشکی ارغوان که جزو بهترین کلینیک دندانپزشکی کرمانشاه است مراجعه کنید.